بزرگترين نعمت و توفيق خداوندى كه نصيب اين سالك عظيم الشأن بوده تربيت سالكان و عارفان بزرگ بوده است كه هر يك براى خود كوهى از معرفت توحيدى بوده اند . مرحوم علامه طباطبايى رضوان الله تعالى عليه چنين فرموده اند : « مرحوم آخوند ملا حسينقلى همدانى انصافاً واقعيت عجيبى داشته اند و در حدود سيصد نفر شاگرد تربيت كردند البته شاگرد و شاگرد شاگرد . آن وقت در ميان اين شاگردان جماعتى هستند كه آدم هاى نسبتا كاملند ، مثل مرحوم آقا سيد احمد كربلايى و مرحوم شيخ محمد بهارى و آقا سيد محمد سعيد حبوبى و حاج ميرزا جواد آقاى تبريزى رضوان الله عليه » « 1 » 7 - سالك و اصل مرحوم ميرزا جواد آقاى تبريزى ( متوفاى 1343 ه - ق ) . همان گونه كه اشاره شد از شاگردان معروف ملا حسين قلى همدانى بوده است و آثار معروف سلوكى او عبارتند از 1 - اسرار الصلاة 2 - رساله لقاءالله 3 - المراقبات 8 - آية الحق مرحوم حاج سيد على قاضى طباطبايى ( متولد 1282 و متوفاى 1366 ه - ق ) . كه با يك واسطه يعنى مرحوم سيد احمد كربلايى شاگرد ملا حسينقلى همدانى است . در اينجا فقط به چند جمله درباره مقام علمى و عملى مرحوم قاضى بنابر آنچه از شاگرد ايشان مرحوم علامه طباطبايى رضوان الله عليه نقل شده اكتفا مى كنيم : 1 - « اين سبك تفسير آيه به آيه را مرحوم قاضى به ما تعليم دادند و ما در تفسير از مسير و ممشاى ايشان پيروى مى كنيم و در فهم روايات وارده از ائمه معصومين ذهن بسيار باز و روشنى داشتند و ما طريقه فهم احاديث را كه فقه الحديث گويند از ايشان آموخته ايم » « 2 » 2 - « چون به نجف اشرف براى تحصيل مشرف شدم از نقطه نظر قرابت و خويشاوندى و رحميت گاه گاهى به محضر مرحوم قاضى شرفياب مى شدم تا يك روز در مدرسه ايستاده بودم مرحوم قاضى ازآنجا عبور مى كردند چون به من رسيدند دست خود را روى شانه من گذاردند و گفتند : اى فرزند دنيا مى خواهى نماز شب بخوان و آخرت مى خواهى نماز شب بخوان . اين سخن آنقدر در من اثر كرد كه از آن به بعد تا زمانى كه به ايران مراجعت كردم 5 سال تمام در محضر مرحوم قاضى روز و شب به سر مىبردم و آنى از ادراك فيض ايشان دريغ نمى كردم و از آن وقتى كه به وطن مألوف باز گشتم تا وقت رحلت استاد پيوسته روابط ما برقرار بود و مرحوم قاضى طبق روابط استاد و شاگردى دستوراتى دادند و مكاتبات از طرفين برقرار بود ما هرچه داريم از مرحوم قاضى داريم » اين بزرگانى كه نام برديم بدون شك و ترديد وامدار هيچ فرقه اى از فرق معروف تصوف نيستند . حتى برخى از آنان توجهى به عرفان نظرى محى الدين هم با همه عظمت آن

--> ( 1 ) - مهر تابان / 322 ( 2 ) - مهر تابان / 27